05.12.2016

Boruta-Zachem – czołowy polski producent barwników, pigmentów i rozjaśniaczy optycznych, w okresie trzech kwartałów 2016 r. osiągnął 17,68 mln zł przychodów ze sprzedaży. To wzrost o ponad 30 proc. w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego. Zysk z działalności operacyjnej i zysk netto w tym samym okresie wyniosły odpowiednio 112,9 i 23,5 tys. zł. Spółka jednocześnie kontynuowała prace nad rozwojem wydziału ekologicznej chemii gospodarczej i kosmetyków, których produkcja opiera się na bazie wysokiej jakości biosurfaktantów.

Posiadamy technologię umożliwiającą wytwarzanie biosurfaktantu z biomasy rzepakowej

O surfaktantach

Co to są surfaktanty?

Surfaktanty (środki powierzchniowo czynne) to substancje posiadające zdolność zmieniania właściwości powierzchni cieczy, w której są rozpuszczone. Gromadzą się one na granicy dwóch faz i obniżają napięcie powierzchniowe pomiędzy nimi. Mają one również zdolność do zmniejszania napięcia powierzchniowego między powietrzem a cieczą lub pomiędzy płynami nie mieszającymi się z wodą (np. tłuszcze, rozpuszczalniki organiczne, produkty ropopochodne). Widocznym efektem działania surfaktantów może być tworzenie się emulsji lub piany.

Do czego służą surfaktanty?

Dzięki swoim niezwykłym właściwościom surfaktanty znajdują szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach. Są składnikiem preparatów czyszczących i piorących, kosmetyków, środków ochrony roślin, leków a nawet produktów spożywczych (np. napojów). Wykorzystuje się je również w przetwarzaniu makulatury, obróbce tkanin, farb i wyrobów ceramicznych. Znane są nawet przykłady surfaktantów posiadających właściwości przeciwnowotworowe czy przeciwdrobnoustrojowe.

Surfaktanty znajdują ponadto zastosowanie w przemyśle motoryzacyjnym, budownictwie i górnictwie. Surfaktanty są wykorzystywane na przykład do czyszczenia cystern i statków, ale także do zmniejszania szkód powstałych w wyniku wycieków ropy naftowej lub substancji ropopochodnych. Co ciekawe dodaje się je również do surowej ropy naftowej – w celu poprawy wydajności jej wydobycia oraz usprawnienia przepływu paliwa w rurociągach.

Środki powierzchniowo czynne pełnią istotną rolę w przemyśle włókienniczym. Stosowane są jako środki pomocnicze w procesie barwienia, działają wyrównująco – zapobiegają powstawaniu plam. Używa się ich również w procesach przygotowawczych i wykończalniczych, głównie do opierania materiałów włókienniczych. 

Dlaczego surfaktanty są tak ważne?

Surfaktanty pomagają oczyszczać, przygotowywać i przetwarzać niezliczone produkty niezbędne człowiekowi na co dzień. Jakość życia i zdrowia ludzkiego w dużym stopniu zależy od dostępności i jakości stosowanych surfaktantów.

Jak powstają surfaktanty?

Większość surfaktantów jest wytwarzana chemicznie. Powstają one w wyniku chemicznej przeróbki produktów pochodnych ropy naftowej lub tłuszczów zwierzęcych bądź roślinnych. Na rynku coraz większą rolę odgrywają jednak środki pochodzenia naturalnego – tzw. biosurfaktanty. Biosurfaktanty są syntetyzowane przez mikroorganizmy, takie jak bakterie lub grzyby na skalę przemysłową. Mogą być otrzymywane również w wyniku reakcji enzymatycznej metodą biotransformacji. Uzyskuje się je także bezpośrednio z niektórych produktów pochodzenia roślinnego.

Dlaczego rośnie znacznie biosurfaktantów?

Z uwagi na olbrzymie rozpowszechnienie zastosowań środków powierzchniowo czynnych mają one istotny wpływ na ekosystem. Wiele z syntetycznych surfaktantów stwarza zagrożenie dla środowiska wodnego - posiadają właściwości toksykologiczne i kumulują się w środowisku. Z tego powodu tak ważne jest, aby stosowane surfaktanty były możliwie jak najbardziej przyjazne dla środowiska. Zagadnienie to zostało usystematyzowane na poziomie Unii Europejskiej przez wprowadzenie odpowiednich regulacji prawnych, określających wymagania dotyczące stopnia biodegradowalności detergentów. Środki powierzchniowo czynne uzyskiwane na drodze przemian chemicznych dostępne obecnie na rynku bardzo często mają problemy ze spełnieniem wytyczonych norm lub ich biodegradowalność jest na najniższym wymagalnym poziomie wynoszącym około 80 proc. Problem ten nie dotyczy substancji uzyskiwanych na drodze biosyntezy (biosurfaktanty), otrzymywane w ten sposób substancje są w pełni i w szybki sposób rozkładane w środowisku.

Jak możemy chronić się przed negatywnymi skutkami działania surfaktantów?

Przy wyborze produktów codziennego użytku warto brać pod uwagę ich skład. Najlepiej jak przy produkcji wykorzystano surfaktanty uzyskane z surowców naturalnych. Wówczas możemy mieć pewność, że takie produkty są przyjazne dla środowiska oraz nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ludzkiego.

Dlaczego biosurfaktanty jeszcze nie są tak powszechnie dostępne?

Główną przeszkodą w stosowaniu biosurfaktantów jest wysoki koszt produkcji tych związków. Firma Boruta-Zachem posiada niezbędną technologię do wytworzenia biosurfaktantów oraz pracuje nad uruchomieniem produkcji tych substancji na skalę przemysłową.